Category Archives: Książki

Książki

Jeśli należymy do osób, które określa się zaszczytnym mianem „chomików” i w swoim domu magazynujemy całe sterty do niczego niepotrzebnych nam rzeczy powinniśmy w końcu zmienić swoje postępowanie i zmienić zasady organizacji obowiązujące na naszym terytorium. Do rzeczy, do których magazynowania mamy szczególny zadatek należą bez wątpienia ubrania i książki. Ostatnie z nich najzwyczajniej w świecie szkoda jest wyrzucać, gdyż w gruncie rzeczy mogą się one komuś bardzo przydać. Dlatego też w miejscach takich jak księgarnie, czy antykwariaty często organizuje się akcje zwane skupami książek (skup książek Warszawa), podczas których możemy przehandlować swoje niechciane pozycje książkowe, a tym samym zrobić sobie miejsce w zapchanej wcześniej szafce, a nawet odzyskać pewną część pieniędzy. Na ogół zabiegi te dotyczą książek, które po prostu nam się nie podobają, które czytaliśmy już tyle razy, że zdecydowanie nie chcemy więcej, tzw. „książek na raz”, jak np. kryminały, w których raz rozwiązany wątek niczym nas później nie zaskoczy, czy po prostu nietrafiony prezent w postaci książki.

Książki dla wiedzy

image Zapaleni czytelnicy, tzw. „mole książkowe” na ogół czytają wszystko co tylko im wpadnie w ręce. Wizyty w księgarniach i bibliotekach są u nich na porządku dziennym. Jednak, osoby o takich upodobaniach nie zawsze mogą pozwolić sobie na zakup dużej ilości książek, zwłaszcza jeśli z racji wieku nie zarabia jeszcze własnych pieniędzy. Wiadomo, że większość z dzieł literackich nadaje się do jednorazowego przeczytania. Istnieją jednak pozycje książkowe, które warto byłoby mieć w swoich prywatnych zbiorach, zwłaszcza jeśli szczególnie przypadły nam one do gustu. Dla tego rodzaju osób istnieją miejsca zwane antykwariatami, w których można zakupić używane tanie książki, bądź znaleźć prawdziwe, nowe perełki. Kolejnym rozwiązaniem jest baczne prześledzenie aukcji internetowych, w których również można nabyć książkę za bezcen, bez względu na tematykę. Bazy internetowe są na tyle zróżnicowane, że znaleźć tutaj możemy zarówno kryminały, jak i romanse, książki młodzieżowe, poradniki, książki kucharskie, czy podręczniki.

Książki

image Osoby, które należą do tzw. zapalonych czytelników, czy moli książkowych potrafią zgromadzić w swoim domu prawdziwą bibliotekę. Jako, że „pochłaniają” oni niemal każdą książkę, w swoich zasobach mają również mniej chciane i lubiane pozycje. Jako, że z niepotrzebnymi książkami nie bardzo jest co zrobić zalegają one na półkach, w szafkach i w zasadzie tylko zbierają kurz. Podobny los spotyka niechciane i nietrafione prezenty książkowe, z których tak naprawdę nikt nie korzysta. Oczywiście, książkę wyrzucić jest trudno, zważywszy chociażby na to, że jest to rzecz o wiele cenniejsza niż stary zeszyt, czy notatnik. Dlatego właśnie idealną opcją dla osób, które niewątpliwie mają problem z nawałem niechcianych książek jest skup książek obejmujący dojazd do klienta ( skup książek dojazd do klienta). Jest to opcja na tyle dogodna, że w zasadzie nie musimy nawet ruszać się z domu, a jedynie przygotować to co chcemy sprzedać, bądź oddać. Odchodzi nam marnowanie czasu i pieniędzy na dojazd do księgarni, a dodatkowo otrzymujemy zadowalające wynagrodzenie za zwolnienie miejsca w naszym mieszkaniu.

Książki

Prawdziwi miłośnicy czytania książek- tych prawdziwych, papierowych, nie e-booków- pochłaniają jedną pozycję książkową za drugą. Do miejsc, w których czują się jak ryba w wodzie bez wątpienia należą wszelkiego rodzaju księgarnie, biblioteki, czy antykwariaty. Oczywiście, wszyscy oni gromadzą własny pokaźny zbiór książek we własnych domach, tworząc w nich prawdziwe, imponujące biblioteczki. Niestety, ceny nowych książek z księgarni bardzo często są zbyt wygórowane aby mogli oni pozwolić sobie na zakup wszystkich upragnionych pozycji. Na szczęście istnieją miejsca, takie jak różnego rodzaju antykwariaty, w których zakupić można książkę używaną za grosze. Również na szeroko pojętych targowiskach bardzo często widoczne są kosze wypełnione starymi książkami za bezcen, wśród których niekiedy znaleźć można prawdziwe perełki. Ciekawymi wydarzeniami są także prowadzone w księgarniach, czy antykwariatach skupy książek, na których można pozbyć się niechcianych książek i znaleźć i zakupić nowe. Skup książek jest zatem idealną opcją dla miłośników czytania, aby nieco wymienić swoje zasoby z innymi.

Książki a sen

Czytanie prawdziwych, książek coraz częściej wypierane jest przez e-booki, które niestety nie oddają klimatu, swoistego zapachu i dotyku prawdziwych papierowych książek. Każdy z nas w zasadzie ma swój własny gust literacki. Niektórzy lubią romanse, inni kryminały, jeszcze inni z zamiłowaniem zaczytują się w domowych poradnikach. Oczywiście, posiadanie książek w wersji papierowej wiąże się z roztaczaniem nad nimi szczególnej opieki. Wiadomo, że dbanie o książki zakłada także mycie rąk przed każdym czytaniem, unikanie jedzenia podczas przeglądania książek i odkładanie ich na ściśle określone miejsce. Na ogół książki dumnie spoczywają na półce, aczkolwiek znacznie bezpieczniej i bez porównania lepiej prezentują się z odpowiednim podparciem. Tę właśnie funkcję pełnią podpórki do książek, które odgrywają dużą rolę w nadaniu im reprezentacyjności. Dzięki nim dosłownie każdy zbiór literacki, czy to słowniki, czy książki religijne odnajdą swoje miejsce. Jest to również idealny pomysł na prezent dla każdego zapalonego czytelnika.

Literatura

image Niestety żyjemy w czasach, w których niestety sztuka czytania staje się coraz bardziej zamierzchła. Działa na nas tak wiele bodźców w postaci muzyki, świateł, obrazów, że w zasadzie zwykle czytanie książek wydaje nam się raczej mało atrakcyjne. Szczególnie niekorzystnie taka postać rzeczy działa na dzieci i młodzież, która nie rozwija swojej wyobraźni poprzez czytanie, głównie dlatego, że poprzez taki natłok informacji, mając wszystko podane na widelcu, nie pozostaje nam zbyt wiele do wyobrażenia. Antykwariat książki, księgarnie, biblioteki niestety nie są miejscami tłumnie odwiedzanymi przez złaknionych czytania książek młodych ludzi. Ich wizyta w tego rodzaju miejscu traktowana jest niemal jak wizyta w muzeum, a szkoda, gdyż można tam znaleźć liczne książki dla młodzieży, które tylko czekają aż ktoś się nimi zainteresuje. Niełatwo walczy się ze złymi nawykami, czy przyzwyczajeniami, niemniej jednak jeśli chcemy pozostać postrzegani jako osoby inteligentne i wykształcone powinniśmy „karmić się ” systematyczną lekturą.

Mały Książe

Do zestawienia „ciekawe książki ” bez wątpienia można zaliczyć cały szereg interesujących książkowych pozycji. Do jednej z nich bezapelacyjnie należy „Mały Książe „- dość istotna lektura obowiązkowa w polskim szkolnictwie. Nie jest to literatura łatwa, dlatego będąc w pewnym, mało dojrzałym wieku można jej po prostu nie docenić. W zasadzie piękno tej książki dostrzegamy często dopiero po latach, kiedy zyskujemy pewnego rodzaju zdolność do analizowania ludzkich zachowań, czy charakterów. Dzięki tego rodzaju ksiażkom człowiek budzi się z dziecinnego, beztroskiego otępienia, dlatego nie jest to dobra lektura dla osób, które boją się dorosnąć. Niemniej jednak ” Mały Książe ” to książka, którą każdy z nas powinien mieć w swojej biblioteczce. Czasami po prostu warto do niej powrócić, zastanowić się nad swoim życiem, postępowaniem i postawić się z powrotem w roli bezbronnego i pełnego nadziei oraz pasji dziecka. Pamiętajmy, aby burzyć zbyt szybko tej dziecięcej naiwności i pozwolić dzieciom dorosnąć w swoim tempie.

Książki

image Żyjemy w czasach, w których niestety niekażdy czyta ksiązki. Ten niechlubny problem pojawia się już na poziomie szkoły podstawowej, kiedy uczeń przeżywa prawdziwe męczarnie podczas zaliczania obowiązkowych lektur. Ty już na tym poziomie rodzi się swego rodzaju bunt przeciwko czytaniu książek, głównie dlatego że kojarzy nam się ono z przykrym obowiązkiem, a nie przyjemnością. Okazuje się zatem, że tzw. ” dobre książki „, które z założenia powinien przeczytać każdy w gruncie rzeczy nie są dobre dla wszystkich. Każdy z nas ma prawo do własnego zdania i własnych preferencji równiez na poziomie literatury. Oczywiście, nie oznacza to, że dzieci nie powinny czytać lektur, gdyż ich głównym przesłaniem jest wyrobienie wśród dzieci pewnego rodzaju gustu literackiego i własnego zdania. Aby uniknąć jednak ogólnego zniechęcenia dzieci do książek rodzice powinni zadbać o to by czytały one dodatkowo to co chcą i z czego czerpią przyjemność. Tylko taki zabieg będzie w stanie zaszczepić w nich miłość do pięknej sztuki czytania.

Wybór

Chcąc należycie zadbać o nasze książki koniecznie powinniśmy pomyśleć o podpórce do książek, dzięki której będą one prezentowały się zdecydowanie lepiej na półce. Oczywiście sztuka czytania prawdziwych, papierowych książek niestety wydaje się coraz bardziej zamierzchła. Mało kto potrafi dziś docenić prawdziwy druk książek, jego zapach, czy dotyk papieru między palcami podczas przerzucania stron. Niestety żyjemy w dobie komputerów, internetu i e-booków, dzięki którym dostęp do literatury wydaje się lepszy, jednak nie oddaje klimatu prawdziwej, papierowej książki. Niemniej jednak dla zapalonych czytelników, którzy posiadają własne biblioteczki, bądź pokaźne książkowe zbiory, podpórka do książek będzie idealnym wręcz prezentem. W wszelkiego rodzaju księgarniach bez większych problemów można nabyć interesujące przedmioty tego rodzaju o różnej kolorystyce i formie, dzięki czemu taki podarek będzie zdecydowanie oryginalny i dużej mierze praktyczny. Jeśli zatem szukamy odpowiedniego upominku dla mola ksiażkowego będzie to strzał w dziesiątkę.

Czytamy książki

image W dobie komputerów i Internetu, a tym samym e-booków i innych mobilnych wersji piśmiennictwa niestety odchodzi się od korzystania z tak zamierzchłych przedmiotów jakimi są książki. Oczywiście, mówi się, że korzystanie z tego rodzaju uwygodnień jest znacznie łatwiejsze, bardziej i szerzej dostępne, oraz wymaga poświęcenia mniejszej ilości czasu. Cóż, z takimi argumentami w zasadzie trudno polemizować, lecz w myśli prawdziwych, zapalonych czytelników nie ta to jak dobra książka, którą można dotknąć, powąchać i zagłębić się w metaforycznym tego słowa znaczeniu. Dlatego korzystamy w dalszym ciągu z bibliotek, antykwariatów i wszelkiego rodzaju księgarni, gdyż chcemy poczuć, że coś czytamy, poświęcamy temu czas i w jakiś sposób się w to angażujemy. Jest to zdecydowanie bardziej intensywne doświadczenie aniżeli ściągnięcie pliku na komputer. Zachęcajmy zatem młodzież i dzieci do czytania papierowych książek, które przy dobrym oświetleniu zarówno w mniejszym stopniu angażują wzrok, jak i rozwijają jak nic innego dziecięcą wyobraźnię.

Cleas Oldenburg

,,To, co mnie interesuje – powiada Oldenburg – to forma. Zawsze robię coś z otoczenia, w którym właśnie żyję”. W maju 1961 roku w sposób jednoznaczny wyraził to, co jest jego zdaniem sztuką -opowiedział się ,,za sztuką, która jest polityczno-erotyczno-mistyczna, która nie siedzi spokojnie na tyłku w muzeum”. Główne tematy, które interesują tego artystę, to ulice, sklepy, domy, przedstawiane przy zastosowaniu różnych charakterystycznych dla każdego tematu materiałów i technik pracy. Od roku 1965 tworzy „publiczne” pomniki. Oldenburga interesuje przede wszystkim codzienność. Świadczą o tym między innymi rozmaite „fragmenty” ciała ludzkiego – „torsy” z gipsu, odziane w koszule i krawaty powleczone barwną farbą emaliową, damskie nogi, a także przedmioty ze stołu w restauracji. „Tworzę moje dzieła z moich codziennych doświadczeń – powiada Oldenburg – które są dla mnie w najwyższym stopniu zaskakujące i niezwykłe … Życie jest zagadką, twórczość artystyczna jest zagadką”. Odmienne zupełnie rzeźby robił Robert Indiana, który jako malarz specjalizował się w kompozycjach z liter i cyfr. Występują one zresztą także w jego rzeźbach. Są to groteskowo potraktowane drewniane formy pionowe z kołami po bokach. Ich tytuły to Zig lub Księżyc. Ta ostatnia rzeźba posiada wyraźne aluzje do podróży kosmicznych.

Przedmiot w rzeźbach

image Przedmiot zaczyna występować w różnych kontekstach i służy do tego, aby widzowi uświadomić ogólne położenie zarówno estetyczne, jak i społeczne. Używa się go więc do wyrażania myśli, określania krytycznych postaw, prowokowania sytuacji, które może na pierwszy rzut oka wydają się absurdalne, po pewnym jednak czasie ujawniają ukryty głębszy sens i stają się w swej niedorzeczności coraz bardziej przekonujące. Powstają alegorie złożone z przedmiotów, ukazujące absurdalność całego współczesnego życia. Pojęcie rzeźby w pop-arcie uległo więc dalszym przemianom. Podobnie jak w nurcie Nouveau Réalisme czy neodadaizmu, pop-artyści tworzą kompozycje przestrzenne z przedmiotów, rozwijając ciągle zasadę assemblages. Świadczy o tym choćby twórczość Roberta Rauschenberga, uważanego za prekursora pop-artu. Jego dewizą było zapełnienie luki między życiem i sztuką. Początkowo wykorzystywał w swoich collages i assemblages płaskie formy i przedmioty – szyldy reklamowe, tablice rejestracyjne samochodów, znaki ostrzegawcze, potem także przedmioty pełnoplastyczne. Do swoich „obrazów kombinowanych” również wprowadzał przedmioty, części mebli. Jego zasada tworzenia dzieł plastycznych odpowiada sformułowaniu Johna Cage’a, który mówił: „usiłuję zobaczyć, jak to, co czytam lub przeżywam, zachowuje się w innym kontekście i potem znów, jak się zachowuje w codziennym życiu.

Technika ciesielska

Odmienny charakter i wyraz mają wykonane techniką ciesielską drewniane rzeźby Jerzego Beresia. Również i dla tego artysty punktem wyjścia nie była wielkomiejska cywilizacja. Inspirował go natomiast prymitywizm prehistorycznych słowiańskich narzędzi i przedmiotów, którym Bereś w przekorny sposób odbiera wartość użytkową, przekształcając je w „zwidy” lub dziwne groteskowe „pojazdy”, z wyraźnymi czasem aluzjami erotycznymi. Bereś jest także autorem licznych happeningów i akcji, w których obok ciała samego artysty istotną rolę odgrywają przedmioty-rzeźby. Niewątpliwie bardziej bliska zagadnieniom pop-artu i neodadaizmu jest twórczość żony Beresia, Marii Pinińskiej-Beresiowej. Z Nouveau Réalisme łączy się ściśle pop-art, zwany też pop-realizmem, kierunek, który zaczął się w roku 1956 w Anglii. Jednym z najwcześniejszych przykładów jest collage Richarda Hamiltona, pod nazwą Co właściwie sprawia, że dzisiejsze mieszkania są tak odmienne. Hamilton ukazał tu dwoje młodych ludzi-manekinów, o urodzie z czasopism ilustrowanych czy reklam, w banalnie idealnym, nowoczesnym wnętrzu pełnym luksusowych przedmiotów – fetyszy społecznych. Sztuka pop to przede wszystkim sztuka przedmiotu wykluczająca rzeźbę w tradycyjnym rozumieniu. Ten triumf rzeczy zaznacza się na każdym miejscu.

Daniel Spoerri

image Daniel Spoerri jest przede wszystkim znany jako autor „obrazów-pułapek”. I znów mamy przykład całkowitego odejścia od koncepcji kreatywnych na rzecz wykorzystywania różnych gotowych przedmiotów i sytuacji; artysta winien się stać pomocnikiem przypadku. „Nie przykładam żadnej wagi do indywidualnego i twórczego wykonania”198 – powiada Spoerri, który nie chce, aby jego obrazy-pułapki traktowano jako dzieła sztuki. Według niego, są one informacją, prowokacją, wskazówką dla oka. Po prostu wizualną lekcją zwracania uwagi na zwyczajne sytuacje i obrazy codziennego życia, przeważnie przez nas nie zauważane. Chodzi o nieznane punkty, w których krzyżują się ludzkie czynności czy mówiąc innymi słowami, o formalny i ekspresyjny efekt przypadku zarejestrowanego w danym momencie. Z przedstawicielami Nouveau Réalisme związany jest również od 1960 roku César. Wykonał wówczas pierwszą swoją Kompresję – „pakiet” ze sprasowanych karoserii samochodowych, kubiczną masę blachy, równocześnie jednak dającą możnośćzidentyfikowania istniejących przedtem form i kolorów. Mamy tu zatem do czynienia z pomysłem ukazania konkretnej rzeczywistości, tyle że przeobrażonej działaniem artysty i zagęszczonej w zwarty kształt sześcianu. W tych „pakietach” z odpadów artysta odróżniał tak zwane „kompresje kierowane”, w których sterował procesem zgniatania.

Sztuka Armana

Sztuka Armana pokazuje nam w szczególny sposób to, co jesteśmy w stanie zobaczyć w zwykłej codzienności naszej egzystencji, w każdym użytkowym przedmiocie. Swoją twórczością chce, podobnie jak wszyscy przedstawiciele Nouveau Réalisme, uzyskać nową równowagę między rzeczywistością a możliwościami, jakie stwarza sztuka kryjąca w sobie każdą rzeczywistość. Przedmiot bowiem, mimo że pokazany z taką dokładnością i w takim przybliżeniu, nie oddziałuje i.ik samo jak w rzeczywistości – jest potraktowany dosłownie i równocześnie zmieniony, wyobcowany, ujęty jakby groteskowo, rzec by można ośmieszony. Staje się zabawą i igraszką dla twórcy i dla odbiorcy jego dzieła. Tak czy inaczej, zarówno w Nouveau Réalismei w pop-arcie nastąpiło większe niż kiedykolwiek zbliżenie sztuki i i/oczywistości. „Ręcznie wykonywane przedmioty – zdaniem Armana – miały kiedyś indywidualność, szczególny fluid, który polegał na drobnych różnicach. Z wejściem w epokę przemysłową zaczęliśmy wytwarzać innego rodzaju przedmioty, produkty. Te produkty seryjne całkowicie zatraciły charakter „domowego zwierzęcia”, ową właściwość jedynych w swoim rodzaju albo prawie jedynych przedmiotów w małych seriach, z małymi błędami, aby uzyskać inną, dziś dla nas fundamentalną właściwość, że są rozrastaniem się nas samych.

Yves Klein

image Nie ulega wątpliwości, że w całym ruchu Nouveau Réalisme postacią najwybitniejszą był Yves Klein, przedwcześnie zmarły w roku 1962. Oddziałał on na całą generację artystów szczególnie aktywnych w latach sześćdziesiątych, między innymi na członków ugrupowania Zero. W okresie swoich monochromatycznych obrazów błękitnych tworzył także rzeźby z gąbek nasyconych błękitną farbą, które montował potem na podstawach. Obok tego rodzaju rzeźb „pełnoplastycznych”, Klein wykonywał reliefy również z błękitnych kawałków gąbki. Z uwagi jednak na interesującą nas problematykę rzeźbiarską, należy przede wszystkim omówić działalność Tinguely’ego, Armana i Spoerriego. Wszyscy trzej interesują się szczególnym rodzajem sztuki przedmiotu w połączeniu z mechanizacją. Jean Tinguely początkowo związany był ze środowiskiem artystycznym Bazylei, potem Paryża. Jego pierwsze kompozycje przestrzenne powstawać zaczęły w 1947 roku – chodziło w nich o ruch ażurowych form z drutu, które obracając się wokół własnej osi tworzyły odmaterializowaną formę optyczną, tak zwaną bryłę potencjalną. Były to więc „rzeźby odmaterializowane przez szybkość”. Następnie Tinguely zaczął tworzyć, oparte na tej samej zasadzie, różne „metamechaniczne” rzeźby czy „metamatyczne” przedmioty, stanowiące zmechanizowaną parodię sztuki gestu. Artysta z przeróżnych elementów z blachy oraz z drutu konstruuje coraz bardziej złożone, wymyślne, a równocześnie groteskowe mechanizmy, które nie tylko się poruszają, ale także wykonują pewne przewidziane z góry czynności. Tinguely wykorzystuje też działanie przypadku, który jednakże jest uprzednio zaprogramowany.

Minimal art

image Rzeźba związana z nurtem mmimal-artu jest pokrewna koncepcjom op-artu – sztuki optycznej, choć ta głównie bazuje na malarstwie i twórczości malarstwu podobnej. Op-art wchodzi zresztą w zakres wizualizmu, który jest pojęciem szerszym. Stąd też można mówić różnych dziełach o charakterze przestrzennym, gdzie głównym tworzywem jest światło; i tak na przykład Dan Flavin jest autorem sztucznej przeszkody, bariery z błękitno-czerwonego, fluoryzującego światła. Światło neonowe stworzyło w ciemnym wnętrzu wyrazistą plastycznie „barierę”, fluoryzujący „mur”. Flavin – który /resztą swoich kompozycji „neonowych” nie uważał za rzeźbę – dokonał w ten sposób niejako materializacji światła, posługując się nim tak jak inni artyści posługują się formami geometrycznymi czy stereometrycznymi. Problem światła jako tworzywa plastycznego odegrał bardzo istotną rolę w twórczości niektórych członków ugrupowania Zero, które w roku 1958 założyli Otto Piene, Heinz Mack, Günther Uecker. Początkowo związana ze środowiskiem düsseldorfskim, grupa Zero zyskała później znaczenie międzynarodowe, obejmując również takie ośrodki jak Paryż, Mediolan czy Amsterdam. Z grupą związani byli między innymi Lucio Fontapa, Yves Klein, Almir da Silva Mavignier, Jean linguely, Arman, Pol Bury, Daniel Spoerri, Piero Manzoni, Piero Dorazio, Jésus Raphael Soto, Manfred Kage. Zerowcy urządzali liczne wystawy, między innymi w Brukseli, Krefeld, Hadze, Londynie, Kassel, Nowym Jorku, Hanowerze. Była to grupa artystów, którzy poświęcili się tworzeniu „przedmiotów „form” ze światła i ruchu.

Zerowcy

Zerowcy interesowali się sztuką w aspekcie środowiska i przy zastosowaniu sił elementarnych, głównie światła, w wielkich, rozległych przestrzeniach. Piene jeden z najbardziej aktywnych przedstawicieli grupy Zero wyraźnie powiada: „osiągam rozległe przestrzenie, posługując się jako środkiem artykułowanym światłem”. Uogólniając można powiedzieć, że była to sztuka kinetyczna i technologiczna zarazem. Jeśli idzie o interesujące nas zagadnienia należy przede wszystkim wymienić numer 2 i 3 czasopisma „Zero”, gdzie uwaga wydawców skupiła się na problemie wibracji i ruchu oraz na całej najbardziej może uniwersalnie pojętej problematyce grupy – obejmującej totalnie otoczenie człowieka i ową zasadniczą trójjedność: natura-człowiek-technika,tak charakterystyczną dla naszej współczesności. Piene zaczął w roku 1958 od reliefów świetlnych, stanowiących rozwinięcie wcześniejszych obrazów rastrowych, potem specjalizował się w różnych odmianach tak zwanego baletu świetlnego, stosując specjalne projektory. Dla zachodnioniemieckiego artysty „wartość światła może być: wartością dającą jasność, wartością wytwarzającą energię, wartością stwarzającą ruch.

Rzeźba wg Bladena

image Zdaniem amerykańskiego rzeźbiarza minimalisty Ronalda Blade- na, rzeźba winna być jak najbardziej zwykłym, naturalnym zjawiskiem, formą, do której można się zwyczajnie zbliżyć, aby doznawać wzruszeń, ulegać podnietom. Zgodnie z takimi założeniami, Bladen projektuje proste monumentalne bloki, nachylone graniastosłupy, które jego zdaniem winny być wykonane z metalu. Do minimalistów zaliczyć także należy Amerykanina Roberta Morrisa. Jedna z jego prac, także bez tytułu, przedstawia na przykład potężny, pomalowany na szaro pierścień z drewna. Zdaniem twórcy, tego rodzaju rzeźba jest szczególnym „przedmiotem”, który „przy specyficznych stosunkach przestrzennych danego materiału, danej formy, wielkości, uporządkowania, rodzaju powiązania etc., ukazuje swoją własną niezależność i precyzję”190. Inny Amerykanin, Carl Andre, w swojej kompozycji Lock Series ograniczył się do ułożenia na podłodze sali wystawowej 36 płyt stalowych, o wymiarach 100×100 cm, zaś artysta z Południowej Afryki, Isaac Witkin, który zresztą też był asystentem Moore’a, tworzy syntetyczne, lapidarne elementy z lśniącej blachy, działające swoją wielkością, rygorystycznie precyzyjnym wykonawstwem; wszystko jest w nich do końca przemyślane i doprowadzone do maksymalnej koncentracji, stanowi znak, symbol nowoczesnej technicyzacji.

Schöffer

Poczynając od roku 1957 konstruował swoje dzieła plastyczne z prętów, krążków, wiatraczków stalowych, na które rzucone było światło z projektora, uprzednio przepuszczone przez układy stale zmieniających się płytek niebieskich, czerwonych ¡żółtych. Uzyskiwane w ten sposób efekty ruchu barwnych form widz oglądał na zainstalowanym ekranie z pleksiglasu. Oprócz tego każdorazowej projekcji towarzyszyły odpowiednie efekty akustyczne. Pomysły Schóffera znalazły zastosowanie w realizacjach teatralnych i baletowych, a także przy aranżowaniu wielkich wnętrz. Zagadnienie kinetyzmu ściśle łączy się ze sztuką cybernetyczną. Wśród przykładów rzeźby cybernetycznej wymienić można między innymi prace Wen Ying Tsai, składające się z metalowych form, umocowanych na pionowych wibrujących prętach, rzeźby Jamesa Seawrighta, skonstruowane z metalu, plastyku i części elektronicznych, prace Franka Maliny oraz mobile Edwarda Ihnatowicza. Natomiast Agam tworzył cybernetyczne kompozycje w charakterze environment, na przykład environment zatytułowane Niech będzie światło, zorganizowane w roku 1967 w paryskim Musée National d’Art Moderne. Wreszcie, należałoby poświęcić kilka słów różnym „robotom”, których autorami są między innymi Nam June Paik, John Billingsley czy też Bruce Lacey. Rosa Bosom™9, skonstruowana przez Laceya w 1965 roku z części elektronicznych, aluminium, baterii, silników itd., uczestniczyła wraz z żywymi aktorami w spektaklu Trzej muszkieterowie, w 1966 roku w Arts Theatre.

Pomysł i koncepcja

Liczy się pomysł i koncepcja; ona przede wszystkim decyduje o jakości artystycznej. Przykładem może być rzeźba Philipa Kinga na Wystawie Światowej w Osace w roku 1970 – przestrzenna kompozycja precyzyjnie wykonana z płyt i taśm stalowych. W Polsce trudno by było mówić o wyraźnie skrystalizowanych koncepcjach minimalistycznych. Jednakże pewne próby w tym kierunku, czynione mniej lub bardziej świadomie, można dostrzec zarówno w nurcie neokonstruktywistycznym, jak i w niektórych rzeż- bach wywodzących się z abstrakcji organicznej. Neokonstruktywizm w rzeźbie polskiej był z kolei bliski różnym formom przemysłowym oraz postawie wizualistyczno-kinetycznej. Poprzez swą purystyczną lapidarność zbliżają się już do dzieł minimal-artu wkomponowane w przestrzeń architektoniczną stalowe rzeźby Krystiana Jarnuszkiewicza. Również nowsze rzeźby Magdaleny Więcek, używającej pod koniec lat sześćdziesiątych często stali i mosiądzu, stanowią jakby wypadkową tradycji wywodzącej się od Brancusiego oraz minimal-artu. W tym miejscu należałoby wspomnieć również o pracach rzeźbiarskich Jana Berdyszaka. Tak by się przynajmniej na pierwszy rzut oka zdawało. Poznańskiego artystę interesują przede wszystkim zagadnienia przestrzenne, relacje zachodzące między przestrzenią, jaką tworzy i określa dzieło, a przestrzenią otaczającą.

Calder

image W kompozycjach swoich zrazu nawiązywał do tradycji konstruktywizmu i abstrakcji geometrycznej, potem zaczęły dominować elementy abstrakcji organicznej, a równocześnie romantyzmu, fantastyki l magii. Czasem dochodził do głosu nieco przewrotny humor, jak na przykład w tworzonych od roku 1942 mobilach z cyklu Konstelacje to przestrzenne kompozycje z kul, owalnych wahadeł, gongów i niespodziewanie uderzających w nie młotów. Mobile najczęściej są polne liryzmu, natomiast w sabilach przeważają formy agresywne; mysta często podkreśla to jeszcze przez dobór kolorów – jasnych w mobilach, czarnego w sabilach. We wszystkich tych rzeźbach widoczne są wyraźnie powiązania z twórczością surrealistów-zarówno w niezwykłym, specyficznym nastroju, jaki wywołują zawieszone w przestrzeni formy, jak i w udziwnionej figuratywności ruchomych lub nieruchomych stworów, fantastycznych, tajemniczych postaci ludzkich lub zwierzęcych. Calder bowiem, podobnie jak Arp, w swojej twórczości rzeźbiarskiej szukał relacji między surrealizmem a sztuką abstrakcyjną. Na szeroką skalę eksperymenty w zakresie rzeźby kinetycznej podjęto po drugiej wojnie światowej. Tuż po roku 1945 przejściowo zainteresował się tym problemem Lynn Chadwick, który swoją twórczość rzeźbiarską zaczął od mobilów wzorowanych na Calderze. Na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych Robert Muller wprowadzał czasami w swoich rzeźbach z żelaza elementy ruchome.