Category Archives: Lalka Prusa

Biedota

Przedstawiciele: mieszkańcy Powiśla, Wysocki, Węgiełek, Studenci. Biedota to grupa, dla której przeznaczono specjalną dzielnicę w Warszawie. Na Powiślu domy są brudne, zaniedbane, meble popsute, wszędzie widoczne są oznaki biedy, a wręcz ubóstwa. Wokulski o Warszawie w trakcie wizyty na owiślu mówi: „Oto miniatura kraju – myślał – w którym wszystko dąży do upodlenia i wytępienia rasy. Jedni giną z głodu, drudzy z rozpusty”. Biedota jest grupą nie mającą perspektyw, liczącą przede wszystkim na pomoc ze strony bogatszych, przez co ludzie biedni stają się próżniakami. Rodziny są zazwyczaj wielodzietne, co jeszcze zwieksza problem braku żywności, a dzieci umierają z niedożywienia. Jedna osoba nie jest w stanie pomóc wszystkim biednym ludzim i chociaż Wokulski zdaje sobie z tego sprawę, nie zwalnia się z obowiązku pomocy ubogim – pomaga Marii i Węgiełkowi, Wysockim. Nie jest to jednak „głupia pomoc”, Wokulski nie daje im jednorazow pieniędzy na żywność, ale pomaga im wyjśc na prostą, znaleźć pracę, rozpocząć uczciwe życie w dostatku. To Prus uważa za lepsze rozwiązanie od rozdawania pieniędzy, ponieważ daje szanse na wyjście z biedy, a nie tylko na jednorazową i krótkotrwałą poprawę warunków życia.

Trzy pokolenia idealistów

Prus w „Lalce” pokazuje losy trzech pokoleń – najstarszego, pamiętającego czasy jeszcze Wiosny Ludów, romantycznego, przejściowego, żyjącego podczas powstania styczniowego oraz typowo pozytywistycznego. Do pokolenia najstarszego należy Ignacy Rzecki. Poznajemy go już jako śedziwego subiekta pracującego w sklepie Wokulskiego i znającego Stacha już wiele lat. Rzecki jest idealistą politycznym. Cały czas mocno wierzy w odzyskanie niepodległości przy pomocy Bonapartych. Dla Prusa, marzenia Rzeckiego o powrocie Bonapartego stają się sposobem na ominięcie cenzury i mówienie o nadziejach i marzeniach Polaków o wolności. Symbolicznymi scenami związanymi z Rzeckim są zabawa marinetkami i scena śmierci starego subiekta. To właśnie o tej postaci Prus pisze „Non omnis moriar”. Rzecki to osoba zawsze pogodna, pracowita, niezwykle życzliwa i uprzejma. Jest oddanym przyjacielem Wokulskiego, w pracy jest uczciwy, rzetelny. Wiele w życiu przetrwał, nie miał żony ani dzieci, brał udział w walkach na Węgrzech podczas Wiosny Ludów, gdzie stracił przyjaciela Katza, co wywarło niezatarty ślad na jego psychice.

Idealizacja

Idealistą okresu przejściowego staje się bez wątpienia Stanisław Wokulski. Wokulski idealizuje Izabelę. Nie widzi jej wad, uważa za piękną, szlachetną i dobrą, podczas gdy kobieta jest próżna i zepsuta. Wokulski kocha Izabelę ponad życie, kiedy dowiaduje się, że ta flirtuje ze Starskim gotowy jest popełnić samobójstwo. Nie docierają do niego przestrogi od przyjaciół, nie potrafi otrząsnąć się z mylnego wrażenia jakie wywarła na nim Łęcka. Przez to pozwala się oszukiwać i ośmieszać. Dla ukochanej jest w stanie nawet opłacić oklaskiwaczy dla zagranicznych, byle tylko Izabela była szczęśliwa. Nie widzi jej licznych romansów, zepsucia, rozrzutności. Cały czas ma nadzieję, że Łęcka kiedyś, w przyszłości obdarzy go szczerą miłością. Podporządkowuje całe swoje życie, łącznie z interesami, uczuciu jakim darzył Izabelę. Niestety nie wychodzi mu to na dobre. Losy bohatera co prawda nie są w powieści doprowadzone do zamknięcia, ale jedno z możliwych zakończeńzakłada, że Wokulski popełnił samobójstwo w ruinach zamku w Zasławiu.