Category Archives: Piesni Kochanowskiego

Bóg, człowiek i świat w Pieśni XXV

W Pieśni XXV Kochanowski opisuje Boga, człowieka i świat. Bóg jest wszechmogący i wszechobecny. Chojnie obdarza świat i człowieka swoimi darami. Opiekuje się człowiekiem i całym stworzeniem. Jest bogaty, ale dobry i szczodry. Nie interesują go dobra doczesne, dlatego nie da się Go nimi przekupić. Jest stwórcą, kreatorem świata. Dla człowieka jest wyrozumiały, łaskawy i życzliwy. Jest majestatyczny, ale jednoczesnie bliski ludziomstaje się przyjacielem człowieka. Człowie natomiast jest wdzięczny Bogu za wszystkie dary, które od niego dostaje. Ma być posłuszny i pokorny. Jest pełen uwielbienia dla stwórcy za jego dzieło. Jest gotowy podziękować sercem za wszystko, co Bóg dla niego stworzył. Podziwia świat, a przez to również i Boga. Potrafi dobrze obserwować świat i dobrze wyrażać swoje uczucia. Świat stworzony przez Boga jest doskonały, piękny, uporządkowany, przepełniony obrocią. Wszystko ma swój cel. Panuje tu wielka różnorodność, nie ma jednostajności. Cały świat podporządkowany jest Bogu. Poeta stosuje w utworze wiele środków stylistycznych, co nadaje obrazowi plastyczności, pomaga scharakteryzować Boga, człowieka i świat. Utwór jest hymnem co podkreśla sama jego forma. Środki stylistyczne nadają mu uroczysty, podniosły charakter, a sama treść utworu jest pochwałą Boga – Stwórcy, pieśnią na Jego cześć. Zaimki „Ty, Tyś, Cię” przybliżają Boga człowiekowi, czyniąc go bliższym.

Pieśń XII i V

Pieśń XII („Pieśń o cnocie”) – utwór w sposób jednoznaczny za nawyższą cnotę uznaje patriotyzm. Kochanowski stwierdza, że cnota sama w sobie jest nagrodą, a człowiek cnotliwy nie potrzebuje wyróżnień i nagród. Wie, że na świecie wraz z cnotą wystepuje też zazdrość, jednak ta nie jest w stanie dorównać cnocie. Pieśń V („Pieśń o spustoszeniu Podola”). Autor rozpoczyna utwór od opisu sytuacji na Podolu. Zwraca się pezpośrednio do Polaków. Pokazuje ogrom strat po walkach z Tatarami. Zwraca uwagę na fakt wzięcia wielu Polaków w niewolę tatarską. W piątej zwrotce poeta podaje jedną z przyczyn takiego biegu wydarzeń – abdykację Henryka Walezego. Porównuje państwo do trzody bez pasterza. Zwraca uwagę na fakt, żeTurcy próbowali ingerować w sprawy polityczne naszgo państwa. Apeluje, by nie dać im ku temu powodów, by nie podsycać ich pewności siebie. Zaznacza, że losy walki, bitwy są otwarte do samego końca, niegdy nie wiadomo rzecież jak dana potyczka się zakończy, dlatego trzeba walczyć aż do samego konca. Namawia, by pomścić szkody wyrządzone przez wroga. Kochanowski proponuje pobranie opłaty [podatku] od ludzi zamożnych i przeznaczenie pieniędzy na zawodową armię. W ostatniej strofie Kochanowski mówi, że ma nadzieję, że przysłowie Polak mądry po szkodzie będzie w tym wypadku prawdziwy, a inne narody nie będą miały podstaw by mówić, że „Polak i przed szkodą i po szkodzie głupi”.